Mediacja – nie mylić z „medytacją” – służy „rozładowaniu” konfliktu jaki pojawia się pomiędzy stronami sporu. Nie jest jeszcze zbytnio popularna w wielu kręgach, aczkolwiek zrozumienie jej istoty pomaga skrócić sprawy sądowe.

Pełniąc funkcję mediatora sądowego wpisanego na listę stałych mediatorów przy Sądzie Okręgowym w Białymstoku mogę prowadzić mediacje w dwojaki sposób.

Pierwszym z nich jest skierowanie do mnie sprawy przez Sąd czy to w sprawach pracy, gospodarczych czy też cywilnych. Takie postępowanie ze skierowania Sądu obejmuje głównie spór, który już trafił na salę sądową, ale strony cały czas są otwarte na ugodowe jego zakończenie. Bywa tak – co nie zawsze jest dla wszystkich zrozumiałe (nawet dla reprezentantów stron), że zawarta wtedy ugoda zamyka spór pomiędzy obiema stronami również na innych płaszczyznach. Co to oznacza? Otóż jeśli strony są w sporze i prowadzą pomiędzy sobą kilka spraw sądowych – można jedną ugodą zakończyć je wszystkie.

Mediacje sądowe to głównie:

• sprawy z prawa pracy
• sprawy rodzinne
• sprawy z zakresu prawa gospodarczego

Drugim sposobem prowadzenia mediacji jest tzw mediacja przedsądowa. Polega ona na tym, że strony po przyjściu do mnie na spotkanie ustalają co chcą zawrzeć w ugodzie i taka podpisana u mnie wraz z protokołem i stosownym wnioskiem wysyłana jest do Sądu do zatwierdzenia. Co to daje? Szybkość działania, niższe koszty. Zamiast oczekiwania na postępowanie sądowe, terminy rozpraw, często odległe z powodu obłożenia Sądów ugodę zawartą u mnie jako u mediatora sądowego Sąd rozpatruje na jednej rozprawie.

Ugody takie to m.in.:

• ugoda przedrozwodowa
• ugoda alimentacyjna
• ugoda dotycząca opieki nad dziećmi
• ugoda dotycząca podziału majątku
• ugoda w sprawie o zapłatę.

Obserwuję coraz większe zainteresowanie zakończeniem w taki sposób sporów. Trzeba jednakże zrozumieć, iż nie każda mediacja zakończy się ugodą. Jej celem jest doprowadzenie do zgody pomiędzy stronami. Niekiedy dopiero przy mediatorze strony siadają do rozmów, których wcześniej nie odbywały. To stronom powinno zależeć na zakończeniu sporu, zaś mediator to co strony ustalą może spisać na papierze.

Oprócz w/w mediacji również mediacjom podlegają sprawy karne, sprawy młodzieżowe (szkolne). Jest wiele spraw które można zakończyć na etapie ugody zamiast czekać na sprawy sądowe, których ilość jest tak duża, że na wyznaczenie rozprawy czeka się niekiedy kilka miesięcy.

Co jest w ugodzie sporządzonej u mnie jako mediatora najważniejsze? Nie piszę ugód, które mogłyby w jakikolwiek sposób naruszać interesy stron, czyli takich, których Sąd nie zatwierdzi. Ugoda spisana na papierze musi spełniać przesłanki do jej spełnienia. Co to oznacza? Oznacza to, że musi zawierać takie zapisy, że jej postanowienia będą trwałe, spełniane przez obie strony. Jeśli będzie sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo będzie zmierzała do obejścia prawa, będzie zawierała sprzeczności czy też będzie niezrozumiała – Sąd odmówi jej zatwierdzenia. Ugoda zatwierdzona przez Sąd w przypadku ugody dotyczącej zapłaty może stanowić jednocześnie tytuł wykonawczy.

O jeszcze jednej kwestii należy wiedzieć. Mediacja przeprowadzana jest w oparciu o dobrowolność i objęta jest tajemnicą. Ugoda zawiera jedynie spisane stanowiska stron a nie to w jaki sposób do tego rozwiązania doszły. To co jest powiedziane w obecności mediatora nie może być wykorzystane przez stronę na sali sądowej – będzie uznane za bezskuteczne jeśli strony nie zawrą porozumienia i wrócą na salę sądową.

Wyjątkiem w objęciu tajemnicą prowadzenia mediacji jest powzięcie przez mediatora wiedzy o popełnieniu przestępstwa z w art. 118, art. 118a, art. 120-124, art. 127, art. 128, art. 130, art. 134, art. 140, art. 148, art. 156, art. 163, art. 166, art. 189, art. 197 § 3 lub 4, art. 198, art. 200, art. 252k.k. lub przestępstwa o charakterze terrorystycznym.

Zatem jeśli masz do wyboru kilkuletni proces sądowy a zawarcie ugody u mnie jako u mediatora sądowego – oczywiście zalecam to drugie. Niejednokrotnie spotkanie takie pozwala wyjaśnić wieloletnie spory, odnaleźć ich zalążek, doprowadzić do wybaczenia, zgody lub rozwiązania nieporozumienia do czego oczywiście zachęcam.

Magdalena Nowak, mediator sądowy